सूचनाको हक सम्बन्धी ऐन, २०६४ को दफा ५(३) र नियमावलीको नियम ३ बमोजिम सार्वजनिक गरिएको विवरण

सूचना सार्वजनिक गर्ने निकायको नामः नेपाली सेना

सूचना सार्वजनिक गरेको अवधिः मिति २०७३ श्रावण, भाद्र र असोज ।

१.   निकायको स्वरुप र प्रकृतिः  पृथ्वीनारायण शाहले वि.सं.१८१९ भाद्र ९ गते आफ्नो ससुराली राज्य मकवानपुर जितेपछि स्थायी सैनिक संगठनको स्थापना प्रारम्भ गरेको पाईन्छ । मकवानपुर जितेपछि पृथ्वीनारायण शाहले वि.सं.१८१९ आश्विन ५ गते श्रीनाथ कम्पनी र कालीबक्स कम्पनी स्थापना गरको पाईन्छ भने त्यसैगरी वि.सं.१८१९ आश्विन ९ गते बर्दवाहिनी कम्पनी र सबुज कम्पनीको स्थापना भयो । जरुरतको अवस्थालाई मिल्ने किसिमसँग जमघट गराइएको फौजलाई हालको स्तरसम्म पुर्‍याउनको लागि करिब ४ दशकको समय लागेको छ । आफ्नै घर–डेराबाट दैनिक परेडमा सामेल हुने जवानहरुलाई वि.सं.२००९ देखि ब्यारेकमा राख्ने निर्णय तत्कालिन श्री ५ को सरकारबाट भएको थियो । सन् १९६५ मा नेपाली सेनालाई स्व.श्री ५ महेन्द्रबाट “शाही नेपाली सेना” भनी नामकरण भएको थियो भने वि.सं.२०६३ सालपछि नेपाल सरकारबाट “नेपाली सेना” भनी नामाकरण भएको ।

२.   निकायको काम, कर्तव्य र अधिकारः नेपालको संविधान २०७२ ले निर्दिष्ट गरे बमोजिम नेपाली सेनाको मुख्य भूमिकाहरु निम्न अनुसार छन् ।
(क)  पहिलो कार्य: नेपालको स्वतन्त्रता, सार्वभौमसत्ता र भौगोलिक अखण्डताको रक्षा गर्ने ।
(ख)  दोस्रो कार्य: यस अन्तर्गत देहायका जिम्मेवारीहरुलाई नेपाली सेनाले वहन गर्दै आएको छ ।

(१)  प्रतिविद्रोह (Counter Insurgency) ।
(२)  प्रति आतंकवाद (Counter Terrorism) ।
(३)  निजामति प्रशासन तथा अन्य निकायलाई सहयोग (Aid to Civil Authority) ।
(४)  अति विशिष्ट व्यक्तिको सुरक्षा (VVIP Security) ।
(५)  राष्ट्रिय महत्वका सम्पदा र संरचनाको सुरक्षा (Nature Conservation) ।
(६)  संयुक्त राष्ट्रसंघको आव्हानमा शान्ति स्थापना कार्य (UN Peace Support Operations) ।
(७)  दैवी प्रकोप उद्धार कार्य (Disaster Response & Rescue Operations) ।


३.   निकायमा रहने कर्मचारी संख्या र कार्य विवरणः नेपाली सेनाले नेपाल सरकारबाट स्वीकृत दरबन्दी अनुसारको संख्यामा साधारण र प्राविधिक सेवामा रही बुँदा नं.२ मा उल्लेख भए अनुसारका कार्यहरु गर्दै आएको छ ।

४.   निकायबाट प्रदान गरिने सेवाः

(क)    नेपालको संविधान २०७२ तथा सैनिक ऐन नियमहरुमा भएको व्यवस्थाका साथै नेपाल सरकारबाट प्राप्त जिम्मेवारीहरु तथा निर्देशनहरुलाई निर्दिष्ट रुपमा पालना गर्दै नेपाली सेनाले राष्ट्रिय विकास निर्माण, वन्यजन्तु तथा वन सम्पदाको संरक्षण, पर्यावरण संरक्षण, जनहितका कार्य, स्वास्थ्य शिविर, प्रकोप उद्धार कार्यमा सक्रिय भई विभिन्न क्षेत्रमा सेवा पुर्याउँदै आईरहेको । यसको साथै विश्व शान्ति स्थापना कार्यमा समेत महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्दै आईरहेको छ । आवश्यक परेको खण्डमा देशको सुरक्षाको लागि सदैब तयारी हालतमा रहेको छ ।

(ख)    नेपाली सेनाको काम र कर्तब्यलाई असरदार रुपमा सम्पादन गर्न बार्षिक तालिम योजना अनुसार निरन्तर तालिम तथा अभ्यासहरुबाट पेशागत दक्षता अभिबृद्धि गर्ने कार्यलाई निरन्तरता दिँदै आईएको छ ।

५.   सेवा प्रदान गर्ने निकायको शाखा र जिम्मेवार अधिकारीः नेपाली सेनाको नेपाल राज्यभर तथा शान्ति स्थापना कार्यको लागि विदेशमा समेत तैनाथ रहेका विभिन्न युनिट तथा उक्त युनिटका युनिटपतिहरु ।

६.   सेवा प्रदान गर्न लाग्ने दस्तुर र अवधिः सेवा प्रदान गरिए बापत सेवा शुल्क तथा अन्य कुनै पनि शुल्कहरु लिने नगरिएको ।

७.   निर्णय गर्ने प्रक्रिया र अधिकारः कुनैपनि सूचना प्राप्त भएमा सोको बिस्तृत अध्ययन, विश्लेषण तथा अनुसन्धान गरी गोपनियतालाई प्राथमिकतामा राखी नेपालको संविधान २०७२ तथा सैनिक ऐन २०६३ को नियमहरुको परिधिभित्र रही प्रक्रियागत रुपमा तहगत सैनिक नेतृत्व समक्ष प्रतिवेदन भई आवश्यक निर्णय गरिँदै आएको ।

८.   निर्णय उपर उजुरी सुन्ने अधिकारीः सैनिक ऐन, २०६३ तथा सैनिक सेवा नियमावली, २०६९ मा भएको व्यवस्था अनुसार स्थान विशेषका सम्बन्धित युनिटपति (कमाण्डिङ अधिकृत) हुँदै तहगत रुपमा प्रधान सेनापति तथा नेपाल सरकार । सोको लागि जङ्गी अड्डा अन्तर्गत शिकायत जाँच निर्देशनालय स्थापना भई उजुरी सम्बन्धी कार्यसम्पादनको शुरुवात भएको ।

९.   सम्पादन गरेको कामको विवरणः नेपाली सेनाको नेपाल राज्यभर तथा शान्ति स्थापना कार्यको लागि विदेशमा समेत तैनाथ रहेका विभिन्न युनिटहरुबाट राष्ट्रिय विकास निर्माण, राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा प्रकृति संरक्षण, तराई–मधेस संरक्षण अभियान अन्तर्गत ताल तलैयाहरुको संरक्षण, विपद् व्यवस्थापन, शान्ति स्थापना, जनहितका कार्य लगायत नेपाल सरकारबाट तोकिएको अन्य जिम्मेवारीहरु बहन गर्ने गरिएको । साथै प्रत्येक बर्ष श्रावण महिनाभित्र नेपाली सेनाको व्यवस्थापन सम्बन्धी बार्षिक प्रतिवेदन नेपाल सरकार समक्ष प्रस्तुत गर्ने गरिएको ।

१०. सूचना अधिकारी र प्रमुखको नाम र पदः सहायक रथी श्री तारा बहादुर कार्की मो.नं. ९८५१०८३२८८, फोन नं.४२३२४३६ ।

११. ऐन, नियम, विनियम वा निर्देशिकाको सूचीः सैनिक ऐन २०६३, सैनिक अदालत नियमावली, २०६४, सैनिक सेवा नियमावली, २०६९, सैनिक कल्याणकारी कोष नियमावली, २०६५, सैनिक प्रहरी सम्बन्धी नियमावली, २०५८, सैनिक उपचारिका नियमावली, २०४९, सेना प्राड विवाक (भर्ना, बढुवा र सेवा शर्त) नियमावली, २०२९, सैनिक अस्पताल (व्यवस्था) नियमहरु, २०२३, सैनिक प्राविधिक सेवा नियमहरु, २०१९, सैनिक (हवाई परिवहन) नियमावली, २०३०, रक्षा आर्थिक (कार्य विधि) नियमहरु, २०२२ लगायतका अन्य ऐन नियमहरु रहेका छन् ।

१२. आम्दानी, खर्च तथा आर्थिक कारोबार सम्बन्धी अद्यावधिक विवरणः चालु आर्थिक बर्ष ०७२/७३ मा नेपाली सेनालाई चालु खर्च र पूँजिगत खर्च अन्तर्गत बिनियोजन भएको बजेट रकम मध्ये २०७३ साल असार मसान्तसम्म निकाशा भएको रकमहरु आर्थिक ऐन नियमको परिधिभित्र रही सम्बन्धित शीर्षकमा खर्च गरी सोको फाँटवारी तोकिएको मितिमा नेपाल सरकारको सम्बन्धित निकायमा पेश गर्ने गरिएको । यस बाहेक नेपाल सरकारबाट नेपाली सेनालाई प्रत्यायोजन भएको जाजरकोट–दुनै–डोल्पा सडक आयोजना, मैलुङ्ग–स्याफ्रुवेशी रसुवागढी आयोजना, उत्तर दक्षिण लोकमार्ग (कर्णाली, कालीगण्डकी र कोशी करिडोर) आयोजना र राष्ट्रपति, चुरे तराई मधेश शसंरक्षण विकास समितिलाई बिनियोजन भएको बजेट रकम मध्ये २०७३ साल असार मसान्तसम्म निकाशा भएको रकमहरु आर्थिक ऐन नियमको परिधिभित्र रही सम्बन्धित आयोजनाहरुको निर्माणाधिन कार्यमा खर्च गरी सोको फाँटवारी तोकिएको मितिमा नेपाल सरकारको सम्बन्धित निकायमा पेश गर्ने गरिएको । यसको साथै नेपाली सेनाले सम्पन्न गरेको कार्यहरुको बार्षिक प्रतिवेदन हरेक बर्षको श्रावण महिनामा रक्षा मन्त्रालयमा पठाउने गरिएको ।

१३. तोकिए बमोजिमका अन्य विवरणः नभएको ।

१४. अघिल्लो आर्थिक बर्षमा सार्वजनिक निकायले कुनै कार्यक्रम वा आयोजना संचालन गरेको भए सोको विवरणः विकास निर्माण सम्बन्धी कार्यहरुमा विभिन्न सडक योजनाहरुको काम भइरहेको । भूकम्प नेपाली सेनाको विभिन्न युनिटहरुमा भौतिक संरचनाको निर्माण कार्यहरु भइरहेको । भूकम्पबाट अति प्रभावित ११ जिल्लाका ३६ स्थानमा ४६८ परिवारलाई अस्थायी सामूहिक आवास निर्माण गरेको । सोको अलावा नेपाल सरकारबाट सुम्पिएका जिम्मेवारीहरु प्राथमिकताकासाथ गर्दै आएको ।

१५. सार्वजनिक निकायको वेबसाइट भए सोको विवरणः www.nepalarmy.mil.np

१६. सार्वजनिक निकायले प्राप्त गरेको वैदेशिक सहायता, ऋण, अनुदान एवं प्राविधिक सहयोग र सम्झौता सम्बन्धी विवरणः नेपाल सरकारको नीति र निर्देशन बमोजिम आवश्यकता अनुसार नेपाल सरकारको समन्वयमा वैदेशिक सहायता एवं प्राविधिक सहयोगमा तालिम, विपद् व्यवस्थापन लगायत अन्य कार्य गर्ने गरिएको ।

१७. सार्वजनिक निकायले संचालन गरेको कार्यक्रम र सोको प्रगति प्रतिवेदनः विकास निर्माण सम्बन्धी कार्यहरुमा विभिन्न सडक योजनाहरुको काम भइरहेको । नेपाली सेनाको विभिन्न युनिटहरुमा भौतिक संरचनाको निर्माण कार्यहरु भइरहेको । भूकम्पबाट अति प्रभावित ११ जिल्लाका ३६ स्थानमा ४६८ परिवारलाई अस्थायी सामूहिक आवास निर्माण गरेको । सोको अलावा नेपाल सरकारबाट सुम्पिएका जिम्मेवारीहरु प्राथमिकताकासाथ गर्दै आएको । सो कार्यको लागि प्रेस विज्ञप्तिहरु जारी गर्ने र आवश्यकता अनुसार पत्रकार सम्मेलन समेत संचालन गरी सर्वसाधारणलाई सु–सूचित गर्नुको साथै सैनिक रेडियो कार्यक्रम, टेलिभिजन कार्यक्रम, सिपाही पत्रिका, फेसबुक, ट्वीटर तथा वेभसाइट समेत संचालनमा ल्याई प्रगति प्रतिवेदन बारेमा जानकारी गराउने गरिएको ।

१८. सार्वजनिक निकायले वर्गीकरण तथा संरक्षण गरेको सूचनाको नामावली र त्यस्तो सूचना संरक्षण गर्न तोकिएको समयावधिः हाल सूचनाको वर्गीकरण नगरिएको । नेपाली सेनाले गर्ने कतिपय काम कारवाहीहरु सुरक्षाको दृष्टिकोणबाट संवेदनशिल बिषय भएकोले सूचनाको वर्गीकरण गरी संरक्षण गर्न अति आवश्यक देखिएको ।

१९. सार्वजनिक निकायमा परेका सूचना माग सम्बन्धी निवेदन र सो उपर सूचना दिइएको बिषयः मौखिक रुपमा माग गरिएका सूचनाहरु उपलब्ध गराइएको । साथै यस अवधिमा कुनै पनि सूचनाको माग गरी लिखित रुपमा निवेदनहरु प्राप्त नभएको ।

२०. सार्वजनिक निकायका सूचनाहरु अन्यत्र प्रकाशन भएका वा हुने भएको भए सोको विवरणः यस अवधिमा नेपाली सेनाद्वारा भए गरेका कार्यहरु बारे आवश्यकता अनुसार प्रेस विज्ञप्ति एवं पत्रकार सम्मेलन संचालन गरी सर्वसाधारणलाई सु–सूचित गराउनुको साथै सैनिक रेडियो कार्यक्रम, टेलिभिजन कार्यक्रम, सिपाही पत्रिका, फेसबुक, ट्वीटर तथा वेभसाइट समेत संचालनमा ल्याई प्रगति प्रतिवेदन बारेमा जानकारी गराउने गरिएको । यसरी सम्प्रेषित सूचनाहरु राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय संचार माध्यमहरुबाट प्रकाशन तथा प्रशारण हुने गरेको ।

 
 
Latest Radio Program
Latest TV Program
.....More Programs
Events
News Archive
Press Release
Useful Links